Wazige achtergrond foto: hoe krijgt u mooi bokeh?

Een foto met een wazige achtergrond zorgt ervoor dat het onderwerp direct in het oog springt. Het bekende bokeh-effect ontstaat niet zomaar: het vraagt om de juiste camera-instellingen en om goed na te denken over uw positie ten opzichte van het onderwerp en de achtergrond.

Door te werken met een groot diafragma, een geschikte brandpuntsafstand en slim gebruik te maken van de beschikbare ruimte, creëert u die kenmerkende zachte achtergrond. Niet alleen met een professionele camera, maar ook met veel moderne smartphones zijn de mogelijkheden inmiddels verrassend groot.

Hoe werkt een open diafragma voor een wazige achtergrond foto?

Een open diafragma is de snelste route naar een zachte, onscherpe achtergrond. Het diafragma wordt weergegeven met een getal zoals f/1.8 of f/2.8. Hoe lager het getal, hoe groter de opening, en hoe minder scherpte-diepte u krijgt. Dit betekent dat alleen het deel van het beeld waar u op scherpst écht scherp oogt. De achtergrond verandert in een vage, rustgevende waas.

Bij portretfotografie werkt een lichtsterk objectief uitstekend, bijvoorbeeld een lens die opent tot f/2.0 of nog lager. Voor veel beginners is het verschil meteen al zichtbaar bij f/4. Probeer, als het kan, te experimenteren met de verschillende diafragma-instellingen op uw camera. Onthoud dat een heel groot diafragma (zo laag mogelijk f-getal) soms lastig scherp te stellen is. Begin eventueel met f/2.8 en ga daarna verder open als het resultaat stabiel en naar wens is.

Wat doet de brandpuntsafstand met de achtergrond?

De lens die u kiest, heeft grote invloed op het effect van de onscherpe achtergrond. Hoe langer de brandpuntsafstand, denk aan 85mm tot 135mm voor portretten, hoe sterker de achtergrond vervaagt. Met een korte lens zoals een 24mm of 35mm wordt het lastiger om veel bokeh te krijgen, vooral als u dichtbij fotografeert.

Veel fotografen kiezen voor een vaste lens (prime) met een brandpuntsafstand tussen de 50mm en 85mm omdat die makkelijk een zachte achtergrond maken zonder dat u hele grote diafragma’s nodig hebt. Zoomlenzen kunnen het ook, mits u aan het uiterste (langste) deel van het bereik werkt. Heeft u alleen een standaard kitlens, probeer dan in te zoomen richting 55mm of verder en zet het diafragma zo ver mogelijk open.

Welke invloed heeft de afstand tot uw onderwerp?

De afstand tussen u en uw onderwerp speelt een grote rol bij het creëren van een onscherpe achtergrond. Hoe dichter u op uw model staat, hoe sterker de scheiding wordt tussen scherp en onscherp. Tegelijk geldt: hoe verder de achtergrond achter het onderwerp ligt, hoe vager die wordt.

Als richtlijn: bij portretfotografie zet u het model het liefst een paar meter voor een muur of struik in plaats van er direct tegenaan. Zo krijgt u meer diepte in het beeld en wordt de achtergrond vanzelf zachter. Let wel op dat als u te dicht op het onderwerp komt, het gezicht of detail niet meer naar wens scherp is. Vind hierin een balans die past bij het type foto dat u wilt maken.

Welke camera-instellingen gebruikt u nog meer voor bokeh?

Naast het diafragma en de lenskeuze is het handig om uw camera in de juiste stand te zetten. De A- of Av-stand op een spiegelreflex of systeemcamera laat u zelf het diafragma kiezen en regelt de rest automatisch. Zo blijft u flexibel in het licht, maar bepaalt u direct de scherpte-diepte.

Scherpstellen doet u op het belangrijkste deel van uw beeld, meestal de ogen bij een portret. Met één scherpstelpunt werkt dit preciezer dan met automatische zones. Let er verder op dat de achtergrond niet te druk is qua kleur of licht. Door een neutrale of gelijkmatige achtergrond te kiezen, oogt de bokeh rustiger. Gebogen lichtbronnen op afstand, zoals lampjes of kaarsen, geven extra mooie bokeh-bollen als u ze bewust in uw compositie opneemt.

Wat als u fotografeert met uw smartphone?

Moderne smartphones bieden steeds betere mogelijkheden om een wazige achtergrond te creëren. Vaak kiest u simpelweg de portretmodus. De camera gebruikt software en soms een tweede lens om de achtergrond onscherp te maken rondom het onderwerp. Dit effect lijkt sterk op bokeh uit een spiegelreflexcamera, al werkt het niet altijd even precies.

Vooral bij haar of fijne details is het resultaat wisselend. U kunt het soms handmatig aanpassen: selecteer het deel dat scherp moet zijn en stel, als de app het toelaat, de ‘scherpte-diepte’ in. Sta zo dicht mogelijk op uw onderwerp en kies een rustige achtergrond voor een overtuigend beeld.

Voor professionals is een smartphone handig als back-up, maar wie volledige controle zoekt over bokeh, pakt liever een camera met een lens die echt een groot diafragma heeft.

Hoe kiest u de juiste instellingen voor een wazige achtergrond foto?

Het maken van een foto met zachte achtergrond vraagt om een goede balans tussen diafragma, brandpuntsafstand en de afstand tot uw onderwerp. Begin met een zo groot mogelijk diafragma. Gebruik een portretlens of zoom in met uw kitlens naar het langste bereik. Zorg dat uw onderwerp los staat van de achtergrond en dichter bij de camera is dan bij alles wat erachter gebeurt.

Controleer het resultaat direct op uw scherm. Ziet u dat de achtergrond nog te onrustig blijft, zet uw model dan verder van de achtergrond af of kies een andere plek. Wie graag creatief werkt, combineert deze technieken en let erop dat het licht niet te fel of te donker is. Zo ontstaat niet alleen bokeh, maar krijgt de hele foto ook de gewenste sfeer.

Wat doet nabewerking voor het bokeh-effect?

Niet elke foto lukt meteen naar wens uit de camera. Gelukkig geeft fotobewerkingssoftware de mogelijkheid om het bokeh-effect voorzichtig te versterken. Met programma’s als Lightroom of vergelijkbare software kunt u lokaal aanpassingen doen. Zo is het mogelijk om het ondiepe scherptedieptegebied selectief verder te vervagen. Dit gebeurt bijvoorbeeld door met een penseel de achtergrond te selecteren en de helderheid of scherpte te verminderen.

Overdrijf deze bewerking niet. Een te sterke, digitale vervaging oogt al snel onnatuurlijk en leidt af van het onderwerp. Kijk goed waar de overgang tussen scherpte en onscherpte ligt, zodat het effect logisch in de foto past. Voor een portretfoto waar de achtergrond onrustig is, kan een kleine, subtiele aanpassing een groot verschil maken. In sommige situaties kiest u er juist voor om de uitsnede aan te passen of met lichte vignettering te werken in plaats van veel te vervagen. Bespreek bij een opdracht met de fotograaf of en hoe nabewerking wordt ingezet, want niet iedere stijl vraagt om extra digitale vervaging.

Welke situaties vragen juist niet om veel bokeh?

Een onscherpe achtergrond is mooi voor portretten, detailfoto’s of newbornfotografie, maar niet altijd wenselijk. In reportages, groepsportretten of productfotografie kan het belangrijk zijn om juist meer scherpte-diepte te houden zodat alles zichtbaar blijft en niemand ‘wegvalt’ in de waas.

In andere situaties, zoals architectuur- of vastgoedfotografie, vraagt de opdrachtgever vaak om juist een scherpe indruk van de ruimte. Ook voor groepsfoto’s geldt dat iedereen in beeld moet zijn, zonder dat iemand in de onscherpte valt. Overleg vooraf over het gewenste effect en pas uw instellingen hierop aan. Niet elk beeld wordt beter van een sterke vervaging. Wie variatie wil aanbrengen, kiest soms juist voor meer context en minder bokeh,zeker als het verhaal van de omgeving belangrijk is.

Veelgestelde vragen